De KANDELAAR.
Het verdrijven van het nachtelijke duister door
kunstverlichting is een eeuwen oud probleem.
Tot in de 15e eeuw vormden kaarsen zowel in
de huizen als op straat vrijwel de enige lichtbron.
Gedurende de 16e en 17e eeuw ging men
steeds meer gebruik maken van olielampen.
Het einde van de 18e eeuw bracht de gasverlichting
en het einde van de 19e eeuw het elektrisch licht.
Kaarsen uit bijenwas of uit schapenvet werden reeds
door de Romeinen gebruikt, maar tot lang na de
middeleeuwen trof men de waskaars, behalve op de
altaarkandelaars in de kerk , slechts in de huizen der
rijken aan, en de eenvoudigste lieden moesten zich
met de vetkaars behelpen.
Van beide soorten moest de slecht verbrandende pit
geregeld bijgeknipt of gesnoten worden.
In de grote zalen van middeleeuwse kastelen werd een
karig licht verspreid door in ringen geplaatste flambouwen.
Waskaarsen werden ook in kroonluchters ontstoken,
die blijkens schilderstukken zowel in de kerken als in
de huizen hingen. Vooral in de 16e en 17e eeuw zijn
veel kaasenkronen in Nederland gegoten. De vroege
exemplaren zijn soms met bladmotieven , ranken en
druiventrossen gesierd en op de top prijkt de madonna
figuur, later een dubbele arend of leeuw.
In de 17e eeuw werd de aanvankelijk zware stam van
de kroon vervangen door een onderaan geplaatste zware
bol die het licht der kaarsen weerspiegelde.
Buitenshuis, in de duistere straten, had kwaad gespuis
des nachts vrij spel. Voorname burgers lieten zich daar
om voorgaan door knecht met een lantaarn. Daar de
lantaarns veelal hoormen in plaats van glazen ruitjes hadden
gaven ze slechts weinig licht. Voorts kende men de
"bedieningslantaarns" der geestelijken. In Luikens "Spiegel
van het Menselijk Bedrijf" ziet men dat er speciale lantaarn
makers bestonden.
Weinig voorwerpen hebben in de loop van de tijd zoveel
vormveranderingen ondergaan als de kandelaar.
(Het Latijnse woord voor kaars is candela,
candelabrum betekent kaarsdrager).
Hieronder enkele voorbeelden, wij proberen in de komende
tijd onze collectie op deze site te zetten.
 |
Geel koperen Hollandse kaarsen snuiter 4e kwart 17e eeuw. Een zelfde is te zien in het, Winterhtur Museum.  | |  | Kaarsensnuiter, ca. 1725
| | Prijs, 225 euro.
|  | Geel koperen Hollandse kandelaar met dover, ca. 1790.
|  | Hollandse geel bronzen kraagkandelaar, ca. 1575-1580.
|  | Hollandse kaarsenpan ca. 1800.
|
 | Hollandse geel kopoeren kaarsenpan ca. 1750.
|  | Geel bronzen kraagkandelaar, 17e - 18e eeuw.
|  | | Gereserveerd. |  | Kandelaar met dover en schaartje, Holland, ca. 1790.
|  | Geel bronzen kandelaar, 18e eeuw.
|  | Kaarsenpan Holland ca. 1750.
|  | Kandelaar uit de 18e eeuw. |  | Koperen schuifkandelaar op blaker Holland ca. 1800. |  | Kandelaar op een geschulpttepan met dover Holland ca. 1780.
|  | IJzeren kandelaar uit de 16e -17e eeuw. GERESERVEERD.
|  | Rood koperen kandelaar met parelrand + dover, Holland ca. 1800.
| 
Kandelaar met schaartje en dover Holland ca. 1790. |  | Kaarsen snuiter op een geschulpt blad, Nederland ca. 1770.
| Kandelaar met dover en schaartje Holland ca. 1790.
 | Koperen kraagkandelaar, 17e - 18e eeuw.
|  | Koperen Nederlandse olielamp
 | Kraagkandelaar, 17e - 18e eeuw.
|  | Olielamp met reservoir, tangetje en haakje, Holland ca. 1800.
|  | | Kandelaar, ca. 1750. |  | Koperen kandelaar, 1700-1740.
|  | Koperen kandelaar, 1700 - 1740.
|  | Pen kandelaar
|  | Bronzen pen kandelaar.
 | Bronzen kandelaar
 | Bronzen kandelaar
|  | Geel bronzen getorse kandelaar. | | | | | |
